صرافی غیرمتمرکز چیست؟ ( معرفی بهترین ها)

صرافی غیرمتمرکز (DEX) چیست؟

صرافی های غیرمتمرکز یا DEX ها برنامه های مستقل غیرمتمرکز (DApps) هستند که به خریداران یا فروشندگان ارزهای رمزپایه اجازه خرید و فروش می‌دهند، بدون اینکه قصد داشته باشند کنترل وجوه خود را به هر واسطه بدهند.

این نوع از زیرساخت‌ها کاملاً متفاوت از صرافی‌های متمرکز است که در آن کاربران دارایی‌های رمزنگاری شده خود را به صرافی تحویل می‌دهند که به عنوان یک محافظ و یک صندوق عمل می‌کند و اساساً IOU را برای تجارت کاربران در سیستم عامل صادر می‌کند. 

DEXها در ابتدا به این دلیل وارد دنیای کریپتوکارنسی شدند تا نیاز نباشد گروه خاصی روی معاملات تسلط داشته باشد و آنها را رصد کند. به طور کلی نهادی مرکزی وجود ندارد. صرافی های غیرمتمرکز (DEX) روی بلاک چین مخصوصی اجرا می‌شوند و به عنوان اپلیکیشن غیرمتمرکز توسعه پیدا می‌کنند.

خرید و فروش ارزهای دیجیتال چگونه است؟

بیت کوین در ابتدای راه خود ناشناخته تر از آنچه اکنون است بود، و تنها تعداد کمی از مردم در مورد آن اطلاع داشتند. در نتیجه خرید و فروش آن دشوارتر و عمق بازار آن بسیار محدود بود. در آن زمان، صرافی‌های ارزهای دیجیتال بیشتر به صورت همتا به همتا بودند، جایی که برای خرید ارز دیجیتال، باید فروشنده‌ای را عمدتاً از طریق پلتفرم‌ها و پیام‌رسان‌های آنلاین پیدا می‌کرد و به او برای تکمیل تراکنش اعتماد می‌کرد.

اما از آنجایی که قوانین نسبتاً کمتری در این زمینه وجود دارد و امکان پیگیری تخلفات تقریباً غیرممکن است، کلاهبرداری های زیادی در این نوع صرافی ها صورت گرفته و همین امر باعث شده تا کاربران از این حوزه دوری کنند. توجه داشته باشید که یکی از محرک‌های اصلی تمرکززدایی، ایجاد فضای بدون نیاز به اعتماد است که این نوع صرافی ها (غیرمتمرکز) می‌تواند آن را تغییر دهد.

پس از آن، نهادهای متمرکزی به نام صرافی‌های ارزهای دیجیتال ایجاد شدند که فروشنده و خریدار را به هم متصل می‌کنند و در واقع نقش یک بازارساز را بازی می‌کنند. در این روش امنیت بیشتری نسبت به روش قبلی وجود دارد، اما این نوع خرید و فروش تقریباً همان سازوکار بانک ها و مؤسسات مالی متمرکز را داشت، قدرت مدیریت در دست افرادی به نام بازارسازان بود. بازاریابی که توانایی کنترل بازار و کنترل قیمت را دارد که این نیز برخلاف اصل عدم تمرکز است. بعدها برای حل این مشکل پروتکل ها و پلتفرم های غیرمتمرکز به نام صرافی غیرمتمرکز راه اندازی شد.

صرافی های غیر متمرکز چگونه کار می کنند؟

صرافی غیرمتمرکز از پروتکل‌هایی که به طور خودکار از قراردادهای هوشمند اجرا می‌شوند برای تسهیل تجارت بین افراد استفاده می‌کند، اما سکه‌ها و سرمایه آنها را کنترل نمی‌کند.

از برخی جهات صرافی‌های غیرمتمرکز به صرافی‌های متمرکز شباهت دارند، اما تفاوت‌های زیادی وجود دارد. به طور کلی معاملات در صرافی غیرمتمرکز روی بلاک چین صورت میگیرد و کاربران نیازی ندارند تا وثیقه پرداخت کنند. DEXهای زیادی تلاش کرده‌اند تا روی چند بلاک چین به صورت هم‌زمان کار کنند، اما بهترین و مشهورترین آنها تنها روی یک شبکه مانند اتریوم یا بایننس چین فعالیت می‌کنند.

بازاری که در صرافی‌های غیرمتمرکز فعالیت می‌کند، از بخش‌های مختلفی از جمله دفاتر سفارش، استخر نقدینگی و سایر پلتفرم‌های دیفای مثل ایزارهای تجمیع کننده تشکیل شده‌اند. DEXها دارای محصولات دیفای چند نسل هستند که در ادامه به 3 مورد از آنها اشاره می‌کنیم:

1. صرافی غیر متمرکز با سازوکار دفتر سفارش (Order Book)

صرافی هایی که از دفاتر سفارش استفاده می‌کنند، مانند صرافی های متمرکز سنتی کار می‌کنند. این ساز و کار، تمام اطلاعات سفارش‌های خرید و فروش را برای یک سرمایه جمع‌آوری می‌کند. قیمت بازار و عمق دفتر سفارش از جانب اختلاف بین این قیمت‌ها مشخص می‌شوند.

2. دفتر سفارش روی زنجیره (On-chain)

در شماره 2، تمامی اتفاقات روی زنجریه رخ می‌دهد. هر سفارشی که تأیید یا لغو شود روی بلاک چین ثبت می‌شود. از این روش به عنوان شفاف ترین عملکرد یاد میشود چون کاربران به شخص ثالثی وابسته نیستند و راهی برای پنهان کاری وجود ندارد.

3. دفتر سفارش خارج از زنجیره (Off-chain)

این روش نیز به نوعی غیرمتمرکز محسوب می‌شود؛ اما نسبت به دفتر سفارش روی زنجیره، متمرکزتر عمل می‌کند. تفاوت اینجاست که سفارش روی بلاک چین انتشار پیدا نمی‌کند و در جای دیگری منتشر می‌شوند. محل پذیرش مشخص نیست و بستگی دارد، به عنوان مثال در برخی مواقع نهادی متمرکز به صورت کامل مسئولیت دفتر سفارش را ره عهده می‌گیرد.

عملکرد بازاریابی خودکار (AMM) چیست؟

مکانیسم ایجاد بازار خودکار متشکل از الگوریتم‌های ریاضی است و این مکانیسم را می‌توان هسته اصلی تمام پلتفرم‌های DeFi در نظر گرفت که با صرافی های غیرمتمرکز و روابط قیمتی سروکار دارند. مکانیسم AMM مسئول ایجاد یک رابطه قیمت کاملاً غیرمتمرکز بین دو محصول است. کاملا غیر متمرکز یعنی رابطه ارزشی آسیب پذیر نیست و سرمایه شرکت در خطر نیست، هیچ شخص یا نهاد مرکزی در ایجاد رابطه ارزشی دخیل نیست!

مکانیزم بازارسازی خودکار از سه گروه تشکیل شده است. گروه اول، استخرهای نقدینگی هستند، این استخرها قراردادهای هوشمندی هستند که در آن ارزهای مورد نیاز (توکن ها) توسط پلتفرم ذخیره می شود و نسبت قیمت بین ارزها طبق یک الگوریتم ریاضی تعیین می شود. گروه دوم تامین کنندگان نقدینگی هستند. ارائه دهندگان نقدینگی کاربرانی هستند که سرمایه خود را، عمدتاً به صورت جفت ارز، در یک استخر نقدینگی قرار می دهند تا پلتفرم را فعال نگه دارند و در ازای آن پاداش دریافت کنند.

از آنجایی که این نوع پلتفرم ها کاملا غیرمتمرکز هستند، هرکسی می تواند در پلتفرم پول واریز کند و از پاداش های پلتفرم بهره مند شود. گروه سوم کاربران پلتفرم و کاربرانی هستند که تراکنش های مالی خود را بر روی پلتفرم انجام می دهند و در ازای آن هزینه پرداخت می کنند. بخش بزرگی از این کارمزدهای پرداختی به عنوان پاداش به ارائه دهندگان نقدینگی پرداخت می شود و مابقی به عنوان درآمد پلتفرم برای پوشش هزینه های توسعه پلتفرم ذخیره می شود.

استخر نقدینگی چیست؟

استخرهای نقدینگی در واقع قطعات کد و قراردادهای هوشمندی هستند که تامین کنندگان نقدینگی دارایی های خود را در این قراردادها واریز می کنند. این استخرها بیشتر به صورت جفت ارز هستند. یعنی دو نوع ارز متفاوت اما با نسبت قیمت یکسان (مثلاً 150 هزار دلار در هر ارز) در این استخرها قرار می گیرد.
فرض کنید که ارائه دهندگان نقدینگی 300000 دلار نقدینگی در استخر نقدینگی ETH/DAI خود ایجاد کرده اند، بنابراین نیمی از این دارایی های 150000 دلاری اتریوم و نیمی دیگر DAI است. با فرض اینکه موجودی اتریوم این استخر 150 واحد و موجودی DAI این استخر 150000 واحد باشد، می توان نتیجه گرفت که به ازای هر واحد اتریوم، 1000 واحد DAI در این استخر وجود دارد و در نتیجه نسبت قیمت آنها برابر است. همان این یک در هزار است و کاربران به ازای هر 1000 واحد DAI سپرده شده در استخر، می توانند یک واحد اتریوم را برداشت کنند و برعکس آن هم امکان پذیر است.

اگر تقاضا برای اتریوم افزایش یابد یا تقاضا برای DAI کاهش یابد، کاربران DAI را در این استخر قرار داده و اتریوم را خارج می‌کنند. در نتیجه تعداد اتریوم ها کاهش می یابد و تعداد DAI ها افزایش می یابد. در طول این کار، موجودی استخر ممکن است تغییر کند و به 200 هزار واحد DAI و تنها 100 واحد اتریوم تبدیل شود. در نتیجه با توجه به تراز جدید این استخر، نسبت قیمت بین این دو ارز رمزنگاری شده در سال 2000 برابر با 1 خواهد بود و نسبت قیمت جدیدی معرفی خواهد شد. به این ترتیب استخرهای نقدینگی کار می کنند و نسبت قیمت ارزها را به همین ترتیب تعیین می کنند. (اعداد ذکر شده تقریبی بوده و صرفا جهت مثال است)

این تغییر نسبت قیمت فوراً برای هر تراکنش کوچک اتفاق می‌افتد و نسبت قیمت یک جفت ارز بسته به وضعیت استخر، لحظه به لحظه تغییر می‌کند. این فرآیند نیازی به یک بازارساز متمرکز ندارد و قیمت ها بدون نیاز به دخالت انسان کاملاً غیرمتمرکز هستند.

مزایا و معایب صرافی های غیر متمرکز(DEX)

مزایا DEX ها

• خصوصی

صرافی‌های غیرمتمرکز از کاربران نمی‌خواهند اطلاعات خصوصی مانند آدرس‌هایی را که صرافی‌های متمرکز به عنوان بخشی از قانون رازداری بانک مورد نیاز است وارد کنند. تاکنون، ازآنجاکه DEX دارایی‌ها را کنترل نمی‌کند، آنها از چنین مقرراتی خارج شده‌اند.

• گزینه‌های زیادی وجود دارد

DEXهایی مانند Uniswap  به هرکسی اجازه می‌دهد یک جفت رمز ایجاد کند. می‌توانید رمز جدیدی ایجاد کرده و مبادله آن را با دوست خود شروع کنید. به این ترتیب، DEXها به افراد امکان می‌دهند تا از توکن‌های مالی غیرمتمرکز (DeFi) استفاده کنند، خدماتی که به آنها امکان پس‌انداز، وام یا تجارت را می‌دهد بدون اینکه از طریق بانک یا موسسه مالی دیگری استفاده کنند.

• خطر کمتری دارد

ازآنجاکه سکه‌های شما در یک صرافی متمرکز نگهداری نمی‌شوند بلکه در کیف پول با کلیدهای خصوصی که در دست دارید؛ اداره می‌شوند، این‌گونه در برابر هک‌ها مصون هستید. 

معایب DEXها

• بدون پیوند به کارت‌های بانکی

مبادلات غیرمتمرکز فقط با دارایی‌های ارزهای رمز‌پایه کار می‌کنند و نه فیات (مانند دلار آمریکا)، زیرا امکان رمزنگاری به فیات نیاز به مشارکت با بانک‌ها دارد. (معاملات دلار نمی‌توانند بلافاصله مانند معاملات مبتنی بر بلاک چین تسویه حساب کنند.) بنابراین، برای استفاده از مبادله غیرمتمرکز باید از قبل دارایی‌های رمز ارز داشته باشید.

• پیچیدگی

Uniswap و بسیاری دیگر از DEXها بر مبنای بلاک چین Ethereum ساخته شده‌اند. هر رمز ارزی که در آنجا معامله می‌شود نیز باید در بلاک چین Ethereum وجود داشته باشد. این بدان معناست که برای بیت کوین و بسیاری دیگر از توکن‌های محبوب بلاک چین‌های رقیب وجود ندارد. در حقیقت، این از نظر فنی به معنای عدم وجود ETH است. در عوض کاربران باید ETH خود را به “Whapped Ether” (WETH) تبدیل کنند تا از نظر قیمت برابر با ETH باشد تا بتوانند تجارت کنند.

• خدمات مشتری وجود ندارد.

صرافی‌های متمرکز به نوعی مانند بانک کار می‌کنند. اما در یک مبادله واقعاً غیرمتمرکز، از سوی دیگر واسطه که به پول شما دسترسی داشته باشد؛ وجود ندارد. توسعه دهندگانی که پروتکل را ایجاد کرده‌اند با کاربران رابطه یکسانی ندارند. در حالی که جامعه کاملی از کاربران DEX وجود دارد، شما مسئول پول خود هستید.

بهترین صرافی‌های غیر متمرکز

• Uniswap

  Uniswap یکی از رهبران صنعت DEX است. به جای سفارشات برای مبادله رمزهای ETH، از استخرهای نقدینگی در اینجا استفاده می‌شود. به‌هرحال، موفقیت این پلتفرم خاص به محبوبیت این روش مبادله ارز رمزپایه کمک کرد.

اگرچه این روش حتی قبل از ظهور Uniswap توسعه‌یافته بود. در این صرافی غیرمتمرکز، شما نه تنها می‌توانید به سرعت رمزها را مبادله کنید، بلکه می‌توانید با مشاهده پارامترهای مختلف (مشارکت در سهام، نرخ ارز فعلی و غیره) مجموعه نقدینگی شخصی ایجاد و مدیریت کنید. در زمان نگارش این بررسی، میزان وجوه مسدود شده در Uniswap بر حسب دلار 4.02 میلیارد برآورد شده است. آموزش صرافی یونی سواپ را مطالعه کنید.

• DYDX

dYdX یک پروتکل غیرمتمرکز بر بستر بلاکچین اتریوم است که قابلیت‌های وام‌گیری و وام‌دهی و معاملات قراردادهای دائمی، مارجین، اسپات را فراهم می‌کند. dYdX در واقع یک صرافی غیرمتمرکز یا دکس (DEX) بر بستر اتریوم است که مدیریت، ترید و ذخیره‌سازی دارایی‌ها را به‌وسیله قراردادهای هوشمند امکان‌پذیر می‌کند. پلتفرم معاملاتی dYdX یک پروتکل متن‌باز، شفاف و رایگان است و زیرساخت‌هایی را برای معامله رمزارزهای ERC-20 به‌صورت همتابه‌همتا ارائه می‌دهد. پلتفرم DYDX چیست؟ معرفی کامل صرافی و توکن حاکمیتی DYDX را در بایننس فارسی بخوانید.

• PancakeSwap

پنکیک سواپ در سال 2020 (۳۰ شهریور ۱۳۹۹) و در ماه سپتامبر راه‌اندازی شد و در زمان بسیار کمی، میانگین حجم معاملات روزانه خود را که در صرافی انجام می‌شد، به حدود 700 میلیون دلار رساند. پنکیک سواپ پلتفرمی برای تبادلات توکن‌های BEP20 در بلاک چین است. بلاک چینی که متعلق به صرافی بایننس است و بایننس اسمارت چین (Binance Smart Chain) نام دارد. پنکیک سواپ (PancakeSwap) چیست؟ آموزش کامل آن را از دست ندهید.

• Curve

این صرافی اغلب در رده‌های مختلف رتبه بندی DEX قرار دارد. این تعجب آور نیست، زیرا Curve یکی از امیدوارکننده‌ترین سیستم‌عامل‌ها از نظر نقدینگی محسوب می‌شود.

در پایان ماه مارس 2021، حجم وجوه مسدود شده در Curve به 4 میلیارد دلار رسید. نه تنها توکن‌های DeFi در سیستم عامل معامله می‌شوند، بلکه پول‌های پایدار نیز مورد معامله قرار می‌گیرند که به ویژه سرمایه گذاران با مجموعه متنوعی از رمزنگاری که نگران ثبات هستند از نوع کارکرد این صرافی خوشحال خواهند شد.

• inch Exchange

صرافی غیرمتمرکز به عنوان جمع کننده DEX خدمت می‌کند. به زبان ساده، این منبع سایت‌های مختلف DEX را اسکن می‌کند و اطلاعاتی را فراهم می‌کند که برای سرمایه گذاران مهم است. سطح نقدینگی، حجم وجوه مسدود شده، جفت‌های تجاری معروف و غیره بررسی می‌شود.

 بر اساس داده های به دست آمده، مشاوره‌ای در مورد انتخاب گزینه‌هایی با کمترین لغزش و کمترین کارمزد ارائه می‌شود. لیست منابع برای 1inch Exchange شامل سایت‌های شناخته شده‌ای مانند: Uniswap ،Balancer ،Sushi Swap ،Kyber و دیگر سایت‌ها است.

• Balancer

این صرافی غیرمتمرکز برای هر کسی که قصد دارد در ازای پرداخت، سود نقدینگی خود را به مجموعه Balancer بدهد، مناسب است. از این طریق می‌توانید خطرات قیمت را به میزان قابل توجهی کاهش دهید.

این صرافی رمز BAL خاص خود را دارد که به صاحبان آن امکان می‌دهد در پروژه مشارکت داشته باشند. به‌عنوان‌مثال، در مورد جمع کردن، توزیع پاداش و استخراج نقدینگی رأی دهید. به عنوان یک مبادله غیرمتمرکز،  Balancer به شما کمک می‌کند تا به سرعت و به راحتی برخی از نشانه‌های ERC-20 را با دیگران مبادله کنید. در پایان مارس 2021، 1.74 میلیارد دلار در این سایت مسدود شد.

• Binance

 Binance به عنوان یکی از برترین مبادلات ارز رمزنگاری شده امروزی شناخته می‌شود که چشم به نوآوری می‌اندازد و دارای یک نقشه راه مشخص برای آینده است. بنابراین، اصلاً جای تعجب نیست که پس از موفقیت CEX، سازندگان تصمیم گرفتند نسخه غیرمتمرکز سایت خود را ایجاد کنند. Binance DEX با همان زنجیره هوشمند Binance تولید می‌شود، بنابراین بسیاری از عملکردهای تبادل متمرکز به DEX منتقل شده است.

تمام دارایی‌های بلاک چین Binance Chain برای تجارت در Binance DEX در دسترس است. نقشه برداری در بسیاری از گره‌های بلاک چین با ثبت تمام معاملات انجام می‌شود که به شما امکان می‌دهد سابقه فعالیت شفافی داشته باشید. همچنین یک شبکه آزمایشی «Testnet» وجود دارد که می‌توانید بدون استفاده از دارایی‌های واقعی، روی آن تجارت کنید. آموزش صفر تا صد صرافی غیرمتمرکز بایننس دکس هر آنچه در رابطه با این صرافی می خواهید برای شما آموزش داده است.

• SushiSwap

این صرافی بر اساس اصل یک سازنده بازار خودکار عمل می‌کند. کاربران مجاز نیستند نه تنها در استخرهای نقدینگی شرکت کنند، بلکه خود را نیز ایجاد کنند. برای این کار، شما باید یا Ethereum یا سایر نشانه‌های ERC-20 را تهیه کنید. قیمت نیز به طور خودکار تنظیم می‌شود. درک این نکته مهم است که  SushiSwap به تصمیمات و احساسات جامعه بستگی دارد: دارندگان توکن SUSHI حق دارند پیشنهادهایی را برای ایجاد تغییرات در سایت ارائه دهند و در مورد مسائل مدیریت پروژه رأی دهند.

می‌توانید نشانه‌های SUSHI را برای تأمین نقدینگی در استخرها دریافت کنید. علاوه بر این وسایل، می‌توانید در SushiSwap علامت گذاری کنید، استخرها را مدیریت کنید، برای کمک‌های دارایی و سهام خود پاداش دریافت کنید. حجم بودجه مسدود شده در سایت 4.11 میلیارد دلار است.

• JustSwap

مبادله غیرمتمرکز که مبادله رمز به نظیر را بر اساس زنجیره بلوک Tron (TRC-20) ارتقا می‌دهد. هر علامت TRC-20 (به ترتیب 39 سکه و 39 جفت معاملاتی) را می‌توان در JustSwap با قیمت محاسبه شده خودکار مبادله کرد. بقیه توابع برای گروه AMM آشنا هستند. توجه داشته باشید که تمام هزینه‌های مربوط به معاملات ارزهای رمزپایه به تأمین کنندگان نقدینگی می‌رسد و به جیب مدیریت سایت نمی‌رود. حجم معاملات روزانه در این سیستم عامل بیش از 55 میلیون دلار است.

• BurgerSwap

BurgerSwap از Binance Smart Chain استفاده می‌کند و مانند بسیاری دیگر از صرافی‌ها با یک سازنده بازار خودکار کار می‌کند. این صرافی رمز BURGER خاص خود را دارد که در زمان نوشتن این مقاله 5.82 دلار قیمت داشت. اعتبار این برگرها به دلیل ارائه نقدینگی است. مبادله دارایی در این سایت به گونه‌ای طراحی شده است که فعال‌ترین شرکت کنندگان در معاملات این فرصت را دارند که پیشنهادهایی را برای توسعه سیستم عامل ارائه دهند و به تغییرات آینده رأی دهند.

نتیجه‌گیری

مبادلات غیرمتمرکز بسیاری در طول سال‌ها به وجود آمده است که هر یک تکرار تلاش‌های قبلی برای ساده سازی تجربه کاربر و ایجاد مکان‌های تجاری قدرتمندتر است. در نهایت، به نظر می‌رسد این ایده تا حد زیادی با اخلاق خود – حاکمیتی همسو است: مانند ارزهای رمزپایه، کاربران نیز دیگر به اعتماد به شخص ثالث نیازی ندارند. 

با ظهور DeFi ،DEXهای مبتنی بر Ethereum افزایش چشمگیری در استفاده از این فناوری شگفت‌انگیز دیده شده است. در صورت ادامه حرکت، احتمالاً شاهد افزایش نوآوری در فناوری در کل صنعت خواهیم بود.